Multilingual Practice
en  fr  sp
| Blog

Το παιδικό παιχνίδι

Σύμφωνα με τις αρχές της ψυχανάλυσης, το παιχνίδι έχει καθαρτική λειτουργία. Μέσω αυτού, το παιδί εκτονώνει/ εκφορτίζει τα συναισθήματά του, θετικά ή αρνητικά.

Η Άννα Φρόιντ, κόρη του Σίγκμουντ Φρόιντ,  μίλησε για έναν μηχανισμό ο οποίος εμπλέκεται στην διαδικασία του παιχνιδιού: την «ταύτιση με τον επιτιθέμενο», όπου αντιστρέφεται η όλη διαδικασία, άρα η παθητικότητα γίνεται ενεργητικότητα, ο μαζοχισμός γίνεται σαδισμός κοκ. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των παιδιών τα οποία, μόλις επιστρέφουν στο σπίτι από το σχολείο, βάζουν τις κούκλες τους στη σειρά και  αναλαμβάνουν τον ρόλο της δασκάλας που τα καθοδηγεί ή τα μαλώνει. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μέσω του συγκεκριμένου παιχνιδιού, το παιδί έχει την ευκαιρία να επεξεργαστεί με ενεργητικό τρόπο το συγκεκριμένο γεγονός το οποίο βίωσε προηγουμένως παθητικά.

Μέσω του παιχνιδιού λοιπόν, το παιδί όχι μόνο ξεπερνάει με συμβολικό τρόπο τους πραγματικούς φόβους του, αλλά ικανοποιεί εμμέσως, επίσης συμβολικά, κάποιες ανεκπλήρωτες επιθυμίες του. Ως προς αυτό το τελευταίο, το παιχνίδι μοιάζει με το όνειρο. Το όνειρο, για την ψυχανάλυση, είναι μια ευκαιρία πραγμάτωσης ασυνείδητων επιθυμιών  μέσω της χαλάρωσης- εξαιτίας του ύπνου -των μηχανισμών λογοκρισίας.

Το παιδί που παίζει διασκεδάζει και μαθαίνει. Επομένως οι γονείς δεν πρέπει να το θεωρούν  χαμένο χρόνο.

Το καλό παιχνίδι είναι:

  • Ανάλογο με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα του παιδιού.
  • Ανθεκτικό και ασφαλές από άποψη κατασκευής.
  • Σύμφωνο με τις θεμελιώδεις ηθικές αξίες.

Το καλό παιχνίδι δεν οδηγεί σε μονόπλευρη ή λανθασμένη εικόνα του κόσμου.

Τελειώνω με μερικές επιπλέον επισημάνσεις προς τους γονείς:

  • Όταν αγοράζουμε κάποιο παιχνίδι, το αγοράζουμε για το παιδί, όχι για μας.
  • Δεν κάνουμε στο παιδί μας δώρα χωρίς λόγο, ή προκειμένου να ανακουφιστούμε από τις δικές μας συνειδητές ή ασυνείδητες ενοχές. Τα δώρα δεν υποκαθιστούν την παρουσία μας!
  • Όταν παίζουμε με τα παιδιά μας, δεν τα αφήνουμε να μας κερδίζουν πάντα. Κάτι τέτοιο είναι εξωπραγματικό. Χρήσιμο είναι να μάθουν να αποδέχονται τις ματαιώσεις. Έτσι είναι η ζωή!!
  • Όταν τα παιδιά παίζουν μεταξύ τους, δεν παρεμβαίνουμε διαρκώς, προκειμένου να διευθετήσουμε τις μεταξύ τους διαφορές!

 

 

| Blog

Παιδί και τηλεοπτική διαφήμιση

Σε περίοδο εορτών παρατηρείται συνήθως αύξηση των τηλεοπτικών διαφημίσεων παιχνιδιών, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια όταν τα παιδιά πιέζουν προκειμένου να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα αγαθά.

Είναι γεγονός, ότι όλα τα παιδιά δεν επηρεάζονται στον ίδιο βαθμό από τις διαφημίσεις. Η ψυχοσύνθεση,  η ψυχοσυναισθηματική ωριμότητα, αλλά και η ποιότητα της σχέσης που διατηρεί το παιδί με τους γονείς του είναι κάποιοι από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά στο διαφημιστικό μήνυμα.

Αντίστοιχα, κάθε οικογένεια έχει τον δικό της τρόπο επικοινωνίας : υπάρχουν οικογένειες όπου η επικοινωνία μεταξύ των μελών είναι εξαιρετικά περιορισμένη λόγω της απουσίας (φυσικής ή συναισθηματικής) του γονιού. Τα παιδιά αυτών των οικογενειών είναι λιγότερο ενημερωμένοι καταναλωτές και επομένως εμφανίζονται πιο ευάλωτα στο διαφημιστικό μήνυμα. Αντίθετα, στις οικογένειες όπου το παιδί ενθαρρύνεται στο να συμμετέχει στις συζητήσεις ως ισότιμος συνομιλητής, τα παιδιά αναπτύσσουν περισσότερο τη κριτική τους ικανότητα και μπορούν να φιλτράρουν καλύτερα το όποιο διαφημιστικό μήνυμα.

Η διαφήμιση αποτελεί αδιαμφισβήτητα μια μορφή ενημέρωσης αρκεί να μπορούμε να παρακολουθούμε τα πράγματα από κάποια απόσταση διατηρώντας το δικαίωμα της σύγκρισης και της επιλογής.

Το πρόβλημα στις μέρες μας είναι ότι το διαφημιστικό όνειρο φαντάζει πραγματοποιήσιμο μέσω της κατανάλωσης. Με άλλα λόγια, το αντικείμενο της επιθυμίας έχει μετατραπεί σε επιθυμία αντικειμένου. Επιπλέον, οι ίδιοι οι γονείς περνάνε έμμεσα, συχνά, στο παιδί τους το μήνυμα του ανταγωνισμού, όταν συγκρίνουν τους εαυτούς τους με τους γύρω τους. Ο άνθρωπος λοιπόν φθονεί τον όμοιό του, όχι μόνο επειδή αυτός έχει κάτι που ο ίδιος δεν έχει, αλλά επειδή η μη χρησιμοποίηση του προϊόντος τον κάνει να νοιώθει αποκομμένος από τον σύγχρονο κόσμο της απόλαυσης. Ακόμα, η προσωπική αξία του ατόμου μετράται συχνά με εξωτερικά κριτήρια και είναι ανάλογη με την υλική άνεση που επιδεικνύει στην καθημερινή του ζωή.

Ο γονιός όμως, δεν είναι τελείως ανήμπορος απέναντι στην κατάσταση αυτή. Πιο συγκεκριμένα:

  • Έχει τη δυνατότητα να μην τοποθετεί τη τηλεόραση στο παιδικό δωμάτιο ή να μην την αφήνει όλη την ώρα ανοιχτή σε όποιο δωμάτιο και να βρίσκεται αυτή. Το παράδειγμα του γονιού είναι σημαντικό αφού το παιδί ταυτίζεται με το υποτιθέμενο αντικείμενο της επιθυμίας του, προκειμένου να κερδίσει την αγάπη του.
  • Μπορεί να επιδιώκει το διάλογο με το παιδί του. Η συζήτηση βοηθάει το παιδί να αναπτύξει κριτική στάση απέναντι στα πράγματα ώστε να είναι σε θέση να διακρίνει το απατηλό της τηλεοπτικής διαφήμισης από την πραγματικότητα της ζωής.
  • Μπορεί να ενημερώνει το παιδί του για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Όταν το παιδί αντιληφθεί πόσες ώρες εργασίας αντιπροσωπεύει η αγορά ενός προϊόντος, τότε μπορεί να μάθει να ιεραρχεί τις ανάγκες του.

Τέλος, σκόπιμο είναι να γνωρίζουμε ότι οι στάσεις και συμπεριφορές που διαμορφώθηκαν στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας καθορίζουν, σε μεγάλο βαθμό, την καταναλωτική συμπεριφορά του ατόμου κατά την ενήλικη ζωή του.     Έτσι, δεν χρειάζεται να προσφέρουμε στο παιδί υπερβολική ποσότητα αγαθών, επειδή εμείς τα στερηθήκαμε. Η υπερπροσφορά δεν επιτρέπει την ανάδυση της επιθυμίας και δεν υπάρχει υποκείμενο, όταν δεν υπάρχει επιθυμία. 

| Blog

Πώς μπορεί να είναι ταυτόχρονα τόσο ζόρικος και τόσο συνεργάσιμος;

Το συγκεκριμένο ερώτημα μου το έθεσε χθες μια γλυκύτατη μητέρα την ώρα που μου μιλούσε-μεταξύ άλλων- για τον τρίχρονο γιο της και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ορισμένες φορές, όταν χρειάζεται να του βάλει όρια.

Τα πράγματα είναι απλά. Τα παιδάκια αυτής της ηλικίας, από την μια πλευρά αρχίζουν να συνειδητοποιούν το εγώ τους, οπότε αρχίζουν να διεκδικούν τα θέλω τους, ενώ παράλληλα τεστάρουν τις προσωπικές τους δυνάμεις και τις αντοχές των γονιών τους. Από την άλλη πλευρά αγωνίζονται διαρκώς, προκειμένου να διατηρήσουν την αγάπη των γονιών τους ή και την πρωτοκαθεδρία ανάμεσα στ’ αδέλφια τους, άρα συνεχίζουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, να προσπαθούν να ταυτιστούν με αυτό που θεωρούν ότι είναι το αντικείμενο της επιθυμίας των μεγάλων και να είναι «καλά» παιδιά.

Η αμφιθυμία είναι χαρακτηριστικό του ανθρώπινου ψυχισμού και ουδόλως αποκλείεται η ταυτόχρονη ύπαρξη των αντίθετων συναισθημάτων. Μέσα από την ψυχοθεραπεία ο άνθρωπος μαθαίνει: Α) να την αναγνωρίζει όπου υπάρχει και να την διαχειρίζεται, Β) σταδιακά, σε μεταγενέστερο στάδιο, να αναγνωρίζει τον πραγματικό του εαυτό και να διακρίνει οτιδήποτε έχει ενδοβάλλει απέξω χωρίς να το έχει αφομοιώσει. Στην δεύτερη αυτή περίπτωση υπάρχουν πάλι δυο ενδεχόμενα: το ξένο σώμα είτε αφομοιώνεται, οπότε γίνεται εγωσυντονικό, είτε απορρίπτεται.

Επανερχόμενη ώρα στο αρχικό ερώτημα της μητέρας, τι μπορεί να κάνει στην περίπτωση αυτή ο γονιός;

Το φυσιολογικά εγωκεντρικό παιδάκι αυτής της ηλικίας καλείται να μάθει από τον γονιό του με ήρεμο-σταθερό τρόπο πώς θα γίνει κοινωνικό και πολιτισμένο χωρίς να χάσει τον έμφυτο δυναμισμό του. Ο γονιός του θα του μάθει επίσης να σέβεται τον εαυτό του, αλλά να σέβεται ταυτόχρονα και τους τρίτους. Η μάνα και ο πατέρας εκτός από γονείς, είναι αντίστοιχα γυναίκα και άντρας, άρα το παιδί δεν είναι το κέντρο του κόσμου τους, αλλά ένα αδιαμφισβήτητα σημαντικό μέρος του!!